Παγκόσμιο Κύπελλο Ράγκμπι

Από Η Εγκυκλοπαίδεια του Ράγκμπι
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
To William Webb Ellis Cup, τρόπαιο που απονέμεται στους νικητές του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ράγκμπι
Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ράγκμπι είναι μια διοργάνωση ράγκμπι (ράγκμπι γιούνιον) που διεξάγεται κάθε τέσσερα χρόνια μεταξύ των κορυφαίων εθνικών ομάδων του κόσμου. Ο θεσμός διεξήχθη για πρώτη φορά το 1987, στη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία. Το πιο πρόσφατο τουρνουά διεξήχθη το 2015 στην Αγγλία, όπου η εθνική ομάδα της Νέας Ζηλανδίας κέρδισε τον τίτλο, νικώντας στον τελικό την Αυστραλία.

Οι νικητές της διοργάνωσης κερδίζουν το Κύπελλο William Webb Ellis, το οποίο ονομάστηκε τιμής ένεκεν στον William Webb Ellis, το μαθητή του Κολλεγίου του Rugby, ο οποίος - σύμφωνα με το λαϊκό μύθο - εφηύρε το ράγκμπι παίρνοντας τη μπάλα στα χέρια του κατά τη διάρκεια ενός ποδοσφαιρικού παιχνιδιού. Το τρόπαιο έχει κερδίσει 3 φορές η Νέα Ζηλανδία, 2 κατακτήσεις έχουν η Αυστραλία και η Νότια Αφρική, ενώ μία φορά έχει αναδειχθεί πρωταθλήτρια η Αγγλία.

Το τουρνουά τελείται υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ράγκμπι (World Rugby), που διοικεί το άθλημα σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην παρθενική έκδοση του θεσμού συμμετείχαν 16 ομάδες έπειτα από αντίστοιχη πρόσκληση, ωστόσο από το 1990 και ύστερα, 20 ομάδες συμμετέχουν σε κάθε τουρνουά. Το 2019, το Παγκόσμιο Κύπελλο θα διεξαχθεί στην Ιαπωνία.

Δομή

Πρόκριση

Από το δεύτερο κιόλας Παγκόσμιο Κύπελλο υπήρξαν προκριματικοί αγώνες 35 ομάδων, με τις 8 από τις 16 ομάδες να κερδίζουν μέσω αυτών την πρόκρισή τους. Το παρθενικό Παγκόσμιο Κύπελλο, του 1987, δεν είχε διαδικασία πρόκρισης. Αντ’ αυτής, τις 16 ομάδες του τουρνουά αποτέλεσαν οι 7 χώρες που αποτελούσαν τότε το International Rugby Football Board (IRFB), ενώ οι υπόλοιπες 9 δέχθηκαν πρόσκληση.

Η παρούσα δομή επιτρέπει σε 12 από τις 20 ομάδες να κερδίσουν αυτόματα την πρόκρισή τους από την προηγούμενη διοργάνωση, τερματίζοντας σε μια από τις τρεις καλύτερες θέσεις στη φάση των ομίλων. Το σύστημα πρόκρισης για τις υπόλοιπες 8 θέσεις στηρίζεται σε γεωγραφικά κριτήρια, με την Ευρώπη και την Αμερική να έχουν 2 θέσεις, την Αφρική, την Ασία και την Ωκεανία από μία, ενώ το τελευταίο εισιτήριο κρίνεται από αγώνες πλέι-οφ.

Η προηγούμενη δομή, που χρησιμοποιήθηκε από το 2003 ως το 2007, επέτρεπε μόνο σε 8 από τις 20 ομάδες να κερδίσουν απ’ ευθείας την πρόκρισή τους, μέσω της συμμετοχής τους στα προημιτελικά της προηγούμενης διοργάνωσης. Οι υπόλοιπες 12 θέσεις κρίνονταν μέσω αγώνων σε επίπεδο ηπείρων. 3 ομάδες κέρδιζαν την πρόκριση από την Αμερική, 1 από την Ασία, 1 από την Αφρική, 3 από την Ευρώπη και 2 από την Ωκεανία. 2 ακόμα θέσεις κρίνονταν στη διαδικασία του ρεπεσάζ. Η πρώτη θέση στο ρεπεσάζ κρινόταν μεταξύ ομάδων από την Αφρική και την Ευρώπη, με τον νικητή του μεταξύ τους αγώνα να αντιμετωπίζει μια ομάδα από την Αμερική. Η δεύτερη θέση κρινόταν από έναν αγώνα μεταξύ ομάδων της Ασίας και της Ωκεανίας.

Τουρνουά

Το τουρνουά του 2015 θα περιλαμβάνει 24 χώρες οι οποίες θα αγωνιστούν σε μια διοργάνωση 6 εβδομάδων. Θα υπάρξουν 2 στάδια, η φάση των ομίλων και οι αγώνες νοκ-άουτ. Οι χώρες έχουν χωριστεί σε 4 ομίλους, εκ των οποίων ο καθένας αποτελείται από 5 ομάδες. Οι ομάδες τοποθετήθηκαν στους ομίλους πριν την έναρξη του τουρνουά, με βάση τις θέσεις τους στην Παγκόσμια Κατάταξη το Δεκέμβριο του 2012. Οι πρώτες 4 ομάδες τοποθετήθηκαν επικεφαλής των τεσσάρων ομίλων, ενώ στη συνέχεια τοποθετήθηκαν ανά τετράδες οι επόμενες ομάδες στους ομίλους. Οι τελευταίες θέσεις καλύφθηκαν από τους νικητές των προκριματικών.

Οι ομάδες παίζουν 4 αγώνες στους ομίλους, έναν απέναντι σε κάθε ομάδα του ομίλου τους. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης ισχύει το σύστημα των βαθμών μπόνους. Αν 2 ή περισσότερες ομάδες έχουν τους ίδιους βαθμούς, ένα σύστημα κριτηρίων χρησιμοποιείται ώστε να οριστεί η τελική κατάταξη, το έκτο και τελευταίο κριτήριο που κρίνει την κατάταξη είναι η θέση των ομάδων στην Παγκόσμια Κατάταξη του World Rugby.

Ο νικητής και ο δεύτερος κάθε ομίλου προκρίνονται στην τελική φάση. Η τελική φάση αποτελείται από τους προημιτελικούς, τους ημιτελικούς, το μικρό τελικό και τον τελικό. Ο νικητής του κάθε ομίλου αγωνίζεται στα προημιτελικά με το δεύτερο ενός άλλου ομίλου. Ο νικητής κάθε προημιτελικού προκρίνεται στα ημιτελικά και ακολούθως οι νικητές των ημιτελικών στον τελικό. Οι ηττημένοι των ημιτελικών διεκδικούν το χάλκινο μετάλλιο στον μικρό τελικό. Αν ένας αγώνας στην τελική φάση λήξει ισόπαλος, ο νικητής κρίνεται στην παράταση. Αν και μέσω αυτής της διαδικασίας δεν προκύψει νικητής, ο αγώνας κρίνεται στον “ξαφνικό θάνατο”, όπου προκρίνεται η πρώτη ομάδα που θα σκοράρει. Αν κι αυτή η διαδικασία δεν ευοδώσει, διεξάγεται η διαδικασία των penalties.

Ιστορία

Πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν υπήρχε κάποιος πραγματικά παγκόσμιος θεσμός στο ράγκμπι, αλλά μια σειρά διοργανώσεων. Μια από τις αρχαιότερες είναι η ετήσια διοργάνωση του Six Nations, το οποίο ξεκίνησε το 1883 ως Home Nations, ένα τουρνουά μεταξύ των ομάδων της Αγγλίας, της Ιρλανδίας, της Σκωτίας και της Ουαλίας. Επεκτάθηκε σε Five Nations το 1910, όταν η Γαλλία εισήχθη στο τουρνουά, ωστόσο η γαλλική ομάδα δε συμμετείχε από το 1931 μέχρι το 1939, περίοδο κατά την οποία το τουρνουά μετονομάστηκε ξανά σε Home Nations. Το 2000 η Ιταλία εισήχθη στο τουρνουά, το οποίο ακολούθως ονομάστηκε Six Nations.

Το ράγκμπι, με τον κώδικα του ράγκμπι γιούνιον, ήταν επίσης στο πρόγραμμα των θερινών Ολυμπιακών Αγώνων, με την πρώτη εμφάνιση του αθλήματος να λαμβάνει χώρα το 1900 στο Παρίσι και ακολούθως το 1908 στο Λονδίνο, το 1920 στην Αμβέρσα και ξανά στο Παρίσι το 1924. Η Γαλλία κέρδισε το πρώτο χρυσό μετάλλιο, ακολούθως η ομάδα της Αυστραλασίας, ενώ τα τελευταία 2 χρυσά μετάλλια κατέκτησε η ομάδα των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρ’ όλα αυτά το ράγκμπι γιούνιον δεν ξαναπεριλήφθηκε σε Ολυμπιάδα από το 1924 και έπειτα.

Η ιδέα ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου Ράγκμπι προτάθηκε σε πολλές περιπτώσεις, ήδη από τη δεκαετία του 1950, ωστόσο έβρισκε την αντίθεση πολλών ομοσπονδιών, καθώς και του IRFB. Παρ’ όλα αυτά, η ίδια ιδέα, αναδιαμορφώθηκε αρκετές φορές κατά τη δεκαετία του 1980, με τις ομοσπονδίες της Αυστραλίας το 1983 και ακολούθως της Νέας Ζηλανδίας το 1984 να προτείνουν τη διεξαγωγή του θεσμού. Η πρόταση ξανατέθηκε επί τάπητος και ενώπιον του IRFB το 1985 και αυτή τη φορά η ψηφοφορία στο Παρίσι ενέκρινε τη διεξαγωγή του θεσμού με 10 θετικές ψήφους έναντι 6 αρνητικών. Οι εκπρόσωποι από την Αυστραλία, τη Γαλλία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Νότια Αφρική ψήφισαν υπέρ τις πρότασης, ενώ αρνητικοί ήταν οι εκπρόσωποι της Ιρλανδίας και της Σκωτίας. Χωρισμένες ήταν οι απόψεις στις τάξεις των εκπροσώπων της Αγγλίας και της Ουαλίας, με έναν εκπρόσωπο από κάθε χώρα να ψηφίζει υπέρ και έναν κατά.

Το παρθενικό τουρνουά, το οποίο συνδιοργανώθηκε από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, έλαβε χώρα το Μάιο και Ιούνιο του 1987, με 16 ομάδες να παίρνουν μέρος. Η Νέα Ζηλανδία έγινε η πρώτη στην ιστορία πρωταθλήτρια κόσμου, κερδίζοντας στον τελικό τη Γαλλία με σκορ 29-9. Το επόμενο τουρνουά, του 1991, διλοξενήθηκε από την Αγγλία, με αγώνες να διεξάγονται επίσης σε όλη τη Βρετανία, την Ιρλανδία και τη Γαλλία. Αυτό το τουρνουά ήταν και το πρώτο για το οποίο υπήρξε διαδικασία πρόκρισης, με τις 8 ομάδες που συμμετείχαν στα προημιτελικά του 1987 να προκρίνονται αυτόματα και τις υπόλοιπες 8 να διεκδικούν την πρόκριση από μια διαδικασία στην οποία συμμετείχαν 35 ομάδες. Η Αυστραλία κέρδισε το δεύτερο τουρνουά, επικρατώντας στον τελικό της Αγγλίας, με σκορ 12-6.

Ο Nelson Mandela απονέμει το τρόπαιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου στον αρχηγό της Νότιας Αφρικής, François Pienaar. Johannesburg, 1995
Το 1992, 8 ολόκληρα χρόνια μετά το τελευταίο της διεθνές παιχνίδι, η Νότια Αφρική φιλοξένησε για έναν αγώνα τη Νέα Ζηλανδία. Η επανένταξη του νοτιοαφρικανικού ράγκμπι στα διεθνή δρώμενα επήλθε μετά τη λύση του Άπαρτχαϊντ και συνέβη μόνο μετά από την έγκριση του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου. Με την επιστροφή τους στις διεθνείς αναμετρήσεις, οι Νοτιοαφρικανοί κλήθηκαν να διοργανώσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1995. Αφού κατάφεραν την έκπληξη στην πρεμιέρα, νικώντας την Αυστραλία, τα Springboks (όπως ονομάζεται η ομάδα της Νότιας Αφρικής) συνέχισαν την επιτυχή πορεία τους στο τουρνουά μέχρι τον τελικό, όπου αντιμετώπισαν τη Νέα Ζηλανδία. Ύστερα από ένα δραματικό τελικό, που κρίθηκε στην παράταση, η Νότια Αφρική κατάφερε να στεφθεί πρωταθλήτρια με το τελικό σκορ να διαμορφώνεται 15-12 και ο Πρόεδρος Nelson Mandela, φορώντας τη φανέλα των Springboks, παρέδωσε το τρόπαιο στον αρχηγό της Νότιας Αφρικής, François Pienaar.

Το τουρνουά του 1999 διοργανώθηκε από την Ουαλία, με αγώνες να διεξάγονται επίσης στο υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και τη Γαλλία. Το τουρνουά είχε για πρώτη φορά επίσης ένα σύστημα πρόκρισης μέσω ρεπεσάζ, όπου ομάδες από διαφορετικές ηπείρους διεκδικούσαν σε μεταξύ τους αγώνες τη συμμετοχή τους στη διοργάνωση. Επίσης, ο αριθμός των ομάδων που λάμβαναν μέρος αυξήθηκε από τις 16 στις 20. Η Αυστραλία κατέκτησε το δεύτερο τίτλο της, νικώντας τη Γαλλία στον τελικό.

Το 2003 η Αυστραλία φιλοξένησε το θεσμό, αν και αρχικά υπήρχε ο συνδιασμός να συνδιοργανώσει το τουρνουά με τη Νέα Ζηλανδία. Η Αγγλία αναδείχθηκε πρωταθλήτρια, νικώντας την Αυστραλία στην παράταση του τελικού. Η νίκη της Αγγλίας ήταν μοναδική ως προς το ότι έσπασε το μονοπώλιο του Νοτίου Ημισφαιρίου στην κατάκτηση του τίτλου. Οι πανηγυρισμοί στην Αγγλία ήταν τόσο έντονοι, που εκτιμάται ότι περίπου 750000 άνθρωποι βρέθηκαν στο κεντρικό Λονδίνο με σκοπό να υποδεχτούν την πρωταθλήτρια ομάδα, κάτι που χαρακτήρισε το γεγονός ως το μεγαλύτερο του είδους του στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το 2007 η διοργάνωση διεξήχθη στη Γαλλία, με αγώνες να πραγματοποιούνται επίσης στην Ουαλία και τη Σκωτία. Η Νότια Αφρική κατέκτησε το δεύτερο τίτλο της, αντιμετωπίζοντας στον τελικό τους εν ενεργεία πρωταθλητές Άγγλους και νικώντας τους με σκορ 15-6. Το τουρνουά του 2011 ανατέθηκε στη Νέα Ζηλανδία το Νοέμβρη του 2005, με την Ιαπωνία και τη Νότια Αφρική να διεκδικούν επίσης τη διοργάνωση. Οι All Blacks κατέκτησαν τον τίτλο στην έδρα τους, με μια οριακή νίκη, με σκορ 8-7, στον τελικό απέναντι στη Γαλλία.

Τρόπαιο

Το Webb Ellis Cup είναι το βραβείο που απονέμεται στους νικητές κάθε Παγκοσμίου Κυπέλλου Ράγκμπι. Ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του William Webb Wllis και αναφέρεται και πιο απλά ως το Παγκόσμιο Κύπελλο. Το τρόπαιο επιλέχθηκε το 1987 ως το καταλληλότερο κύπελλο για να χρησιμοποιηθεί στη διοργάνωση, έχοντας κατασκευαστή το 1906 από την Gerrard’s Crown Jewellers. Οι λέξεις “The International Rugby Football Board” και “The Webb Ellis Cup” είναι χαραγμένες στην επιφάνειά του. Έχει ύψος 38 εκατοστά και είναι ασημένιο με χρυσή επικάλυψη. Φέρει δύο λαβές, με τη μία να απεικονίζει το κεφάλι ενός σάτιρου και την άλλη το κεφάλη μιας νύμφης. Στην Αυστραλία το τρόπαιο είναι γνωστό και απλώς ως “Bill”, ονομασία που βεβαίως αναφέρεται στον William Webb Ellis.

Επιλογή διοργανώτριας χώρας

Τη συνολική ευθύνη διεξαγωγής του θεσμού έχει η εταιρία Rugby World Cup Ltd (RWCL), που αποτελεί περιουσία του World Rugby. Η επιλογή της διοργανώτριας χώρας γίνεται με ψηφοφορία των μελών του Συμβουλίου του World Rugby. Η διαδικασία της ψηφοφορίας εποπτεύεται από μια ομάδα ανεξάρτητων παρατηρητών και η ψήφος είναι μυστική. Η ανάθεση ενός τουρνουά σε μια χώρα γίνεται πλέον 5 ή 6 χρόνια πριν την έναρξη του αθλητικού γεγονότος, για παράδειγμα η Νέα Ζηλανδία ανέλαβε το 2005 τη διεξαγωγή της διοργάνωσης του 2011.

Η διοργάνωση έχει ανατεθεί αρκετές φορές από κοινού σε περισσότερες από μία χώρες. Για παράδειγμα, το τουρνουά του 1987 συνδιοργανώθηκε από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Το World Rugby απαιτεί η διοργανώτρια χώρα να έχει ένα στάδιο με χωρητικότητα τουλάχιστον 60,000 θεατών για τον τελικό. Οι διοργανώτριες χώρες σε κάποιες περιπτώσεις κατασκευάζουν ή αναβαθμίζουν στάδια για το Παγκόσμιο Κύπελλο, όπως έγινε για παράδειγμα με την κατασκευή του Millenium στο Κάρντιφ της Ουαλίας - που κατασκευάστηκε γι’ αυτό το σκοπό το 1999 - και την αναβάθμιση του Eden Park, στο Auckland της Νέας Ζηλανδίας, για τη διοργάνωση του 2011. Η πρώτη χώρα εκτός των παραδοσιακών δυνάμεων του ράγκμπι, δηλαδή των χωρών που συμμετέχουν στο Six Nations και το Rugby Championship, που πρόκειται να διοργανώσει το Παγκόσμιο Κύπελλο, είναι η Ιαπωνία, η οποία έχει αναλάβει τη διοργάνωση του 2019.